|
Zanim wyjdziemy przed dom, by obserwować gwiazdy zmienne, musimy mieć
precyzyjnie zaplanowane, które gwiazdy i w jakiej kolejności będziemy
obserwować. Chaotyczne błądzenie po niebie i wśród map jest tylko stratą
czasu. Dlatego na zaplanowanie naszych obserwacji nie powinniśmy żałować
czasu np. podczas pochmurnych wieczorów.
Doboru gwiazd do obserwacji powinniśmy dokonać na podstawie oceny
pewnych czynników, takich jak posiadane instrumenty, mapki czy
doświadczenie. Na początku powinniśmy raczej skupić się na gwiazdach
stosunkowo jasnych i regularnie zmieniających swoją jasność, o
amplitudzie przekraczającej 1 mag. W przypadku gwiazd regularnie
zmieniających swoją jasność warto z efemeryd wyliczyć przewidywany
moment ich maksimum lub minimum.
Początkującym zalecam skorzystanie z gotowych skryptów automatycznie
przeliczających minima lub maksima dla jasnych zmiennych:
Dla Miryd:
http://sswdob.republika.pl/mirydy.htm#fazy
Dla Cefeid:
http://sswdob.republika.pl/cefeidy.htm#aktfazy
Dla gwiazd
zaćmieniowych:
http://sswdob.republika.pl/fazyzac.htm
Dla bardziej
zainteresowanych obserwacjami zaćmień polecam efemerydy dostępne na
stronie Obserwatorium Astronomicznego Suhora:
http://www.as.up.krakow.pl/ephem/
Dla bardziej dociekliwych dodam, że taki moment minimum lub maksimum
gwiazdy można też wyliczyć samemu, ze wzoru:
Mmax/min = Mo + P*E
gdzie:
·
Mo -
oznacza moment maksimum z efemerydy (GCVS, Suhora) w tzw. dobach
juliańskich
·
P -
oznacza okres zmiennej
·
E -
oznacza numer cyklu.
Moment maksimum wyznaczamy dla gwiazd pulsujących (Mirydy, Cefeidy). W
przypadku gwiazd zaćmieniowych interesuje nas sam moment zaćmienia,
czyli minimum jasności gwiazdy.
Za najlepsze gwiazdy do zdobycia doświadczenia obserwacyjnego
powszechnie uważane są Mirydy, które mają duże amplitudy zmian jasności
jak i okresy, co nie jest bez znaczenia w przypadku dłuższych okresów
niepogody. Nawet kilkunastodniowe przerwy w obserwacjach tych gwiazd nie
są w stanie zniweczyć naszego dotychczasowego trudu, co wydaje się
mocnym argumentem w przypadku młodych obserwatorów, nie dysponujących
jeszcze odpowiednią ilością samozaparcia i uporu obserwacyjnego.
Na pierwsze wieczory nie należy wybierać dużej ilości gwiazd do
obserwacji. Raczej należy poprzestać na kilku. Potem, w miarę zdobywania
coraz większej wprawy w wyszukiwaniu interesujących nas gwiazd możemy
dobierać sobie nowe. Z czasem okaże się, że w ciągu jednej godziny
jesteśmy w stanie wykonać oceny jasności nawet 30-tu gwiazd zmiennych, z
czego w większości przypadków nie zaglądając do jakichkolwiek
materiałów, map itp.
Jak często obserwować gwiazdy zmienne? To zależy jakie. Jeśli chodzi o
gwiazdy długookresowe, typu miry, to jak wcześniej wspomniałem w
zupełności wystarczy ocena jej jasności co kilka dni, warto jednak w
okolicach maksimum jej jasności zwiększyć intensywność naszych
obserwacji. W przypadku gwiazd krótkookresowych nasze oceny powinny być
wykonywane w miarę możliwości jak najczęściej, jednak nie więcej niż raz
na dobę - to po prostu mija się z celem. Dla gwiazd zaćmieniowych sprawa
ma się tu z goła odmiennie, bo zmuszeni jesteśmy w tym przypadku do
wykonania co najmniej kilku ocen jasności takiej gwiazdy w ciągu jednej
nocy (co 5, 10 czy np. 15 minut), gdyż jej zaćmienie nie trwa zwykle
dłużej niż kilka godzin. Obserwacje wykonywane poza tym okresem są w
zasadzie mało przydatne. Wyjątkiem są tu zaćmieniowe typu beta Lyr i W
UMa, gdyż ich jasność zmienia się w sposób ciągły.
|
